Birkaç yıl önce performans görüşmesine hiç hazırlanmadan girdim. Yöneticim "bu yıl neler yaptın" diye sordu, ben de sadece son iki ayı hatırladım. Çıkarken aklıma yüz tane şey geldi, ama iş işten geçmişti.
Yıl sonu yaklaşırken birçok şirkette değerlendirme dönemi başlıyor. Yıl sonu performans görüşmesine nasıl hazırlanılır sorusunun cevabı, aslında yılın içinde biriktirdiklerinde saklı. Yedi adımda, bu görüşmeyi kendi lehine çevirmenin yollarını topladım.
Performans görüşmesi neden bu kadar stresli?
Çünkü iki şey aynı anda oluyor: kendini anlatmak ve değerlendirilmek. Çoğumuz ikisinde de rahat değiliz. Başarıları sıralamak övünmek gibi geliyor, eksikleri konuşmak ise savunmaya geçiriyor.
Oysa görüşme bir sınav değil, yılın bir özeti. Hazırlığın amacı da kendini olduğundan farklı göstermek değil, yaptıklarını net ve somut anlatabilmek.
Hazırlık için 7 adım
- Yılın başarılarını listele. Takvimine, e-postalarına ve proje notlarına bak. Tek tek yaz, küçük görünenleri de ekle.
- Mümkünse rakamlara çevir. "Raporlamayı geliştirdim" yerine "haftalık raporu iki saatten yarım saate indirdim" demek çok daha ikna edici.
- Zorlandıklarını da yaz. Bir hedefe ulaşamadıysan nedenini ve ne öğrendiğini hazırla. Bu, olgunluk gösteriyor.
- Geri bildirimleri topla. Ekip arkadaşlarından ya da müşterilerden gelen olumlu mesajları bir yere kaydet.
- Önümüzdeki yıl için hedef yaz. İki üç net hedef, görüşmeyi sadece geriye değil ileriye de bakan bir sohbete çeviriyor.
- Talebini netleştir. Terfi, eğitim, esnek çalışma ya da yeni bir sorumluluk. Ne istediğini önceden bil.
- Zor soruları prova et. "En büyük zayıf yönün ne?" gibi sorulara kendine yüksek sesle cevap ver.
Yaptıklarını anlatmak övünmek değil, emeğini görünür kılmaktır.
Başarı listesi nasıl yazılır?
Her madde için üç şeyi kısaca not et: ne yaptım, neyi değiştirdi, kim faydalandı. Böylece cümle "çok çalıştım" olmaktan çıkıp "şu sonucu doğurdu" oluyor. Liste bir sayfayı geçmesin, görüşmede göz atabileceğin kadar kısa olsun.
Ben bu listeyi yıl boyunca telefonumda bir nota ekliyorum. Her cuma akşamı bir cümle yazıyorum. Aralık geldiğinde elimde elli küsur satır oluyor ve hazırlık yirmi dakikaya iniyor.
Zor sorulara nasıl cevap verilir?
"Neyi daha iyi yapabilirdin" sorusu tuzak değil. Gerçek bir örnek ver, öğrendiğini söyle ve ne değiştirdiğini ekle. Savunmaya geçmek ya da hiç eksik görmemek, ikisi de zayıf izlenim bırakıyor.
Maaş ya da terfi konusu açılırsa sakin ve hazırlıklı ol. Piyasa araştırması yapmak, kendi sorumluluklarının nasıl büyüdüğünü göstermek ve net bir beklenti belirtmek işini kolaylaştırır. Cevap hemen gelmeyebilir, bu normal. "Ne zaman tekrar konuşabiliriz" diye sormak yeterli.
Görüşme günü ne yapmalı?
Notlarını yanına al, ama okur gibi değil, hatırlatma olarak kullan. Sakin bir ton, göz teması ve kısa cümleler iyi çalışıyor. Konuşmanın başında teşekkür edip yılın genel havasını kısaca özetlemek ortamı rahatlatıyor.
Görüşme sonunda konuşulanları bir e-postayla özetle. "Bugün şunları konuştuk, şu hedefler netleşti" cümlesi, sözlü kalacak şeyleri yazıya döküyor.
Görüşme iyi geçmediyse
Bazen beklediğin geri bildirimi alamazsın ya da beklenmedik eleştiri gelir. İlk tepkini yazıya dökmeden önce bir gün bekle. Soğukkanlı bir cevapla, hangi noktalara katılıp hangilerine katılmadığını net yazmak çok daha etkili.
Eğer uzun süredir takdir edilmediğini hissediyorsan, bu da önemli bir bilgi. Kariyerin yalnızca bu şirketten ibaret değil. İyi bir görüşme sadece ödül değil, aynı zamanda nerede olmak istediğini görme fırsatı.
Görüşmeden sonra neler yapılır?
Konuşulan hedefleri takvimine koy. Üç ayda bir kendine mini bir değerlendirme yap. Yıl sonuna gelince o liste yine kendiliğinden dolmuş olur.
Bir de kendine küçük bir ödül ver. Ben görüşmeden sonra hep bir tatlı alıyorum, bu bile süreci bir sınav olmaktan çıkarıp yılın küçük bir kapanışına çeviriyor.
Başkalarıyla kıyaslamayı bırak
Görüşme öncesi en çok yaptığım hata, ekip arkadaşlarımla kendimi kıyaslamaktı. Oysa görüşmede değerlendirilen şey, senin kendi hedeflerin ve katkın. Başkasının neyi başardığı konuşmanın konusu değil.
Kendi yılına bak. Başında nerede olduğunu, şimdi nerede olduğunu düşün. Aradaki fark çoğu zaman düşündüğünden büyük. Bunu fark etmek, görüşmeye daha sakin girmeni sağlıyor. Bu yüzden listenin en üstüne, yıl içinde en çok gurur duyduğun işi yaz.
Görüşmeden bir gün önce
Notlarını son kez gözden geçir, erken yat ve ertesi sabah rahat bir kıyafet seç. Görüşmeyi çevrimiçi yapacaksan bağlantıyı, kameranın açısını ve arka planı önceden kontrol et. Küçük teknik sürprizler gereksiz stres yaratıyor.
Ben görüşme sabahı kısa bir yürüyüş yapıyorum. Beş on dakikalık temiz hava, zihni toparlıyor ve notları yeniden okumaktan daha çok işe yarıyor.
Nereden başlamalı?
Sadece birini seçersen, başarı listesiyle başla. Telefonunun notlarını aç, bu yıl yaptığın beş şeyi yaz. Gerisi o beşin etrafında şekilleniyor.
Hazırlıklı gelen biri kendini savunmaz, sadece anlatır.



